โครงการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมทางการศึกษา ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 กิจกรรมที่ 2 การอบรมเชิงปฏิบัติการ

การจัดการเรียนรู้รายวิชาวิทยาการคำนวณ ระดับประถมศึกษาปีที่ 4 – 6 

ฝ่ายวิชาการ สำนักการศึกษา

หลักการและเหตุผล

     การดำเนินชีวิตในยุคเศรษฐกิจดิจิทัลนั้นเป็นการดำเนินชีวิตที่เกี่ยวข้องกับการใช้งานอุปกรณ์ ทุกอย่าง ที่สามารถสั่งการได้ด้วยระบบคอมพิวเตอร์ ซึ่งเป็นสัญญาณหนึ่งที่แสดงให้เห็นว่าโลกเข้าสู่ยุคปัญญา ประดิษฐ์(Artificial Intelligence : AI) ดังนั้น คนในสังคมจำเป็นจะต้องมีพื้นฐานความรู้และทักษะเพื่อแก้ปัญหาในชีวิตจริง การพัฒนานวัตกรรม การใช้ทรัพยากรด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในการสร้างองค์ความรู้หรือการสร้างมูลค่าให้เกิดขึ้นได้อย่างสร้างสรรค์ ทั้งนี้ในระดับเวทีโลกต่างเห็นพ้องต้องกันว่าทักษะด้านไอทีและการเขียนโปรแกรมหรือการโค้ดดิ้ง(Coding) ควรจะเป็นเรื่องพื้นฐานของคนทุกอาชีพในโลกแห่งอนาคต และหากประเทศใดยกระดับความสามารถทางด้านนี้ให้แก่ประชากรในประเทศได้จะช่วยให้ประเทศมีความมั่นคงทางเศรษฐกิจ สามารถแข่งขันกับนานาประเทศได้ บางประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา มีการส่งเสริมผู้เรียนทุกคนให้มีโอกาสเรียนวิชาวิทยาการคำนวณ(Computing Science) เพราะเชื่อมั่นว่าเป็นทักษะพื้นฐานที่ทุกคนต้องมี เพื่อรับมือกับโลกอนาคต โดยปรับเปลี่ยนจาก ผู้ใช้ เป็น ผู้สร้างหรือนวัตกร สู่การสร้างสรรค์นวัตกรรมเศรษฐกิจในอนาคตการ Coding เป็นวิชาที่ถูกยอมรับในระดับสากล เป็นหลักสูตรที่ถูกบรรจุเข้าในหลักสูตรแกนกลางขั้นพื้นฐานเพื่อเพิ่มทักษะสำหรับโลกยุคใหม่ที่เด็กจำเป็นต้องมี ซึ่งไม่ว่าจะเป็นประเทศอังกฤษ ฟินแลนด์ เกาหลีใต้ ฮ่องกง อินเดียและเอสโตเนียที่ใช้หลักสูตรนี้ได้สำเร็จ จนเกิดเป็นอาชีพที่ใช้สามารถสร้างรายได้เฉลี่ยที่สูงมากดังนั้น เพื่อให้คนในสังคมสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างมีคุณภาพในศตวรรษที่ 21 การพัฒนาทักษะของผู้เรียนในด้านการเขียนโปรแกรม หรือการ Coding จึงเป็นสิ่งสำคัญ สำหรับประเทศไทยนั้นได้มีการปรับเปลี่ยนหลักสูตรเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ไปสู่หลักสูตรวิทยาการคำนวณ (ซึ่งมีการเรียน Coding) ที่มุ่งเน้นให้ผู้เรียนได้พัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหาอย่างเป็นขั้นตอนและเป็นระบบมีทักษะการคิด เชิงคำนวณ และเป็นผู้ที่มีคุณธรรม จริยธรรม และมีค่านิยมในการใช้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอย่างสร้างสรรค์รายวิชาวิทยาการคำนวณถูกบรรจุไว้ในหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551 ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560 และเริ่มบังคับใช้ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2561 เป็นครั้งแรก ซึ่งบรรจุในหลักสูตรระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา มีการปูพื้นฐานการเรียนรู้ไว้อย่างเป็นลำดับขั้นตอน วิชานี้มีองค์ประกอบหลัก 3 ส่วน คือ วิทยาการคอมพิวเตอร์ (Computer Science : CS) เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (Information Communication Technology : ICT) และการรู้เรื่องดิจิทัล (Digital Literacy : DL) โดยส่วนที่ 1 วิทยาการคอมพิวเตอร์เป็นเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับการคิดแก้ปัญหาอย่างเป็นขั้นตอนเป็นระบบ คิดสร้างสรรค์ แบบนักคอมพิวเตอร์ และใช้ทักษะการคิดเชิงคำนวณประกอบกับการเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์หรือการ Coding ส่วนที่ 2 เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร เป็นเนื้อหาที่เกี่ยวกับการรวบรวมข้อมูล การประมวลผล การประเมินผล การนำเสนอข้อมูลหรือสารสนเทศ เพื่อแก้ปัญหาในชีวิตจริง และส่วนที่ 3 การรู้เรื่องดิจิทัลเป็นเนื้อหาการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารอย่างปลอดภัย และการรู้เท่าทันสื่อหรือข่าวลวงต่างๆ เป็นสร้างภูมิคุ้มกันการใช้ชีวิตในโลกยุคดิจิทัลที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและมีการแข่งขันสูง ถึงแม้ว่าการเรียนการสอนจะผ่านมาเป็นเวลา 1 ปีแล้ว ที่ภาครัฐประกาศให้วิชาวิทยาการคำนวณเป็นวิชาภาคบังคับที่เด็กไทยทุกคนจะต้องเรียนแต่การเรียนการสอนวิชานี้ยังถือเป็นเรื่องใหม่อยู่สำหรับครูไทย และบางส่วนเข้าใจผิดว่าการบรรจุวิชาวิทยาการคำนวณเข้าไปในหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานในระดับประถมศึกษา และมัธยมศึกษาเป็นการบังคับให้เด็กทุกคนต้องเรียนเขียนโปรแกรมและก้าวเข้าสู่อาชีพโปรแกรมเมอร์ในที่สุดซึ่งโดยแท้จริงแล้วการจัดการเรียนการสอนวิชาวิทยาการคำนวณนั้นเป็นการสร้างเด็กให้คิดอย่างเป็นระบบมีกระบวนคิดวิเคราะห์รับมือกับปัญหาที่ซับซ้อนได้โดยในระดับประถมศึกษาเด็กยังไม่ต้องเรียนเขียนโปรแกรมแต่เน้นไปที่กิจกรรม Unplugged (สอนเขียนโปรแกรมโดยไม่ใช้คอมพิวเตอร์) ที่ให้เด็กคิดแก้ปัญหา ส่วนการเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์ หรือการ Coding จะเริ่มต้นในระดับมัธยมศึกษาเป็นต้นไป อีกทั้งปัญหาส่วนหนึ่งของการเรียนการสอนรายวิชานี้ คือ ครูมีความกังวลเกี่ยวกับวิธีการจัดการเรียนการสอนในห้องเรียน รวมไปถึงสื่อการเรียน การสอนที่จะทำให้เด็กสามารถตอบวัตถุประสงค์และตัวชี้วัดของวิชาวิทยาการคำนวณได้

     สำนักการศึกษา เทศบาลนครนนทบุรี เล็งเห็นว่าการพัฒนาพนักงานครูเทศบาล บุคลากรทางการศึกษาเทศบาล และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง ให้มีความเข้าใจและมีความรู้ความชำนาญในการจัดการเรียนการสอน ในวิชาวิทยาการคำนวณ จะก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อนักเรียน จึงได้จัดโครงการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมทางการศึกษา ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 จำนวน 3 กิจกรรม คือ กิจกรรมที่ 1 การอบรม เชิงปฏิบัติการ การจัดการเรียนรู้รายวิชาวิทยาการคำนวณ ระดับประถมศึกษาปีที่ 1 – 3 กิจกรรมที่ 2 การอบรมเชิงปฏิบัติการ การจัดการเรียนรู้รายวิชาวิทยาการคำนวณ ระดับประถมศึกษาปีที่ 4 – 6 และกิจกรรมที่ 3 การอบรมเชิงปฏิบัติการ การจัดการเรียนรู้รายวิชาวิทยาการคำนวณ ระดับมัธยมศึกษาปีที่ 1 – 3 โดยโครงการนี้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์และแนวทางพัฒนาการศึกษาของเทศบาลนครนนทบุรี ยุทธศาสตร์ที่ 5 การพัฒนาคุณภาพครู บุคลากรทางการศึกษาและบุคลากรที่เกี่ยวข้อง กลยุทธ์ที่ 5.1 การพัฒนาครู บุคลากรทางการศึกษาและบุคลากรที่เกี่ยวข้อง และสอดคล้องกับการประเมินประสิทธิภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (Local Performance Assessment : LPA) ด้านที่ 4 การบริการสาธารณะ หมวดที่ 2 ด้านส่งเสริมคุณภาพชีวิตหมวดย่อยที่ 1 ด้านการศึกษา กลุ่มที่ 1 การศึกษาในระบบ กลุ่มย่อยที่ 2 ผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษา ข้อ 2.1.1.2.2 โรงเรียน/สถานศึกษามีการจัดการศึกษาที่มีมาตรฐาน (มีการดำเนินการตาม ข้อ 3. การเรียนรู้โดยใช้เทคโนโลยี) ผลจากการจัดโครงการครั้งนี้จะถือได้ว่าเป็นการพัฒนาและเป็นการยกระดับความรู้ความสามารถของพนักงานครูเทศบาล บุคลากรทางการศึกษาเทศบาล และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องในสังกัดเทศบาลนครนนทบุรี และจะได้นำความรู้ที่ได้รับไปจัดการเรียนการสอนและพัฒนาสื่อการเรียนการสอนด้านวิทยาการคำนวณในลำดับต่อไป

วัตถุประสงค์

1.เพื่อส่งเสริมพนักงานครูเทศบาลผู้ปฏิบัติหน้าที่สอนวิชาวิทยาการคำนวณระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษากลุ่มผู้สอนสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์สาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์และสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี(คอมพิวเตอร์) บุคลากรทางการศึกษาเทศบาลและเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง ให้มีความรู้ความเข้าใจในมาตรฐานการเรียนรู้ ตัวชี้วัดและวิธีการจัดการเรียนรู้วิชาวิทยาการคำนวณ

2.เพื่อส่งเสริมพนักงานครูเทศบาลผู้ปฏิบัติหน้าที่สอนวิชาวิทยาการคำนวณระดับประถม ศึกษาและมัธยมศึกษา กลุ่มผู้สอนสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ สาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ และสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี(คอมพิวเตอร์) มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสื่อการเรียนการสอนและการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่เหมาะสมต่อการเรียนการสอน Coding

หัวข้อที่อบรม

รูปแบบการฝึกอบรมในโครงการเป็นแบบการบรรยายและการฝึกปฏิบัติ โดยมีรายละเอียดการอบรมในแต่ละกิจกรรม ดังต่อไปนี้

กิจกรรมที่ 1 การอบรมเชิงปฏิบัติการ การจัดการเรียนรู้รายวิชาวิทยาการคำนวณ

ระดับประถมศึกษาปีที่ 1 – 3

- มาตรฐานการเรียนรู้ และตัวชี้วัดวิชาวิทยาการคำนวณระดับประถมศึกษา

- วิธีการจัดการเรียนรู้วิชาวิทยาการคำนวณระดับประถมศึกษา

- การแก้ปัญหาแบบลองผิดลองถูก

- การแก้ปัญหาอย่างง่าย

- การคิดอย่างเป็นระบบ

- การแสดงวิธีการแก้ปัญหา

- การเขียนโปรแกรม (Coding) แบบ Unplugged

- การจัดการไฟล์และโฟลเดอร์

- การรวบรวมและประมวลผลข้อมูลเบื้องต้น

- การค้นหาข้อมูลในอินเทอร์เน็ต

- ผลกระทบจากการใช้เทคโนโลยี การใช้คอมพิวเตอร์อย่างปลอดภัย

กิจกรรมที่ 2 การอบรมเชิงปฏิบัติการ การจัดการเรียนรู้รายวิชาวิทยาการคำนวณ

ระดับประถมศึกษาปีที่ 4 – 6

- มาตรฐานการเรียนรู้ และตัวชี้วัดวิชาวิทยาการคำนวณระดับประถมศึกษา

- วิธีการจัดการเรียนรู้วิชาวิทยาการคำนวณระดับประถมศึกษา

- การแก้ปัญหา และการใช้เหตุผลเชิงตรรกะ

- เขียนโปรแกรมแบบ unplugged

- การเขียนโปรแกรม/coding แบบใช้คอมพิวเตอร์

- การสร้างทางเลือกและ data science เบื้องต้น

- การค้นหาและรวบรวมข้อมูลการนำเสนองานตามวัตถุประสงค์

- การค้นหาข้อมูลในอินเทอร์เน็ตอย่างมีประสิทธิภาพและการประเมิน

ความน่าเชื่อถือของแหล่งข้อมูล

- การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศอย่างปลอดภัย

กิจกรรมที่ 3 การอบรมเชิงปฏิบัติการ การจัดการเรียนรู้รายวิชาวิทยาการคำนวณ

ระดับมัธยมศึกษาปีที่ 1 – 3

- มาตรฐานการเรียนรู้ และตัวชี้วัดวิชาวิทยาการคำนวณระดับมัธยมศึกษา

- วิธีการจัดการเรียนรู้วิชาวิทยาการคำนวณระดับมัธยมศึกษา

- แนวคิดเชิงคำนวณ

- ออกแบบและเขียนโปรแกรมเพื่อแก้ปัญหาทางคณิตศาสตร์หรือวิทยาศาสตร์

- การเขียนซูโดโค้ด (Pseudo Code)

- การโปรแกรม Scratch ,Python

- การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศอย่างปลอดภัย