โครงการพัฒนาการบริหารงานวิชาการ พนักงานครูเทศบาล บุคลากรทางการศึกษาเทศบาล  และผู้ที่เกี่ยวข้อง ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2563  

“อบรมเชิงปฏิบัติการขับเคลื่อนชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพ (Professional Learning Community : PLC)   ภายในสถานศึกษาสังกัดเทศบาลนครนนทบุรี” 

ฝ่ายวิชาการ สำนักการศึกษา

หลักการและเหตุผล

   คุณภาพการศึกษาเป็นสิ่งสะท้อนคุณภาพของนักเรียนที่เป็นผลผลิตของการจัดการศึกษา สำหรับสถานศึกษาในเทศบาลนครนนทบุรี ได้มีการจัดการศึกษาทั้งระดับปฐมวัย ในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กนครนนท์ 1 – 12 และระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานในโรงเรียนนครนนท์วิทยา 1 – 5 และโรงเรียนกีฬานครนนท์วิทยา 6 ทั้งนี้มีการกำหนดมาตรฐานการศึกษาที่เน้นคุณภาพของผู้เรียน คุณภาพของกระบวนการบริหารและการจัดการ และคุณภาพของกระบวนการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ตามหลักการประกันคุณภาพการศึกษา ซึ่งปัจจัยเกี่ยวกับการพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษาเป็นปัจจัย และกลไกสำคัญที่ช่วยให้การจัดการศึกษาเกิดคุณภาพ และมาตรฐานการศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพซึ่งจะต้องเน้นไปที่ความเชี่ยวชาญทางวิชาชีพของครูโดยจะต้องมีการพัฒนาตรงตามความต้องการที่จำเป็นอย่างต่อเนื่อง ทั้งในส่วนของบุคคล และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในรูปแบบของการสร้างชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพ (Professional Learning Community : PLC) เป็นนวัตกรรมใหม่ที่เป็นนวัตกรรมการพัฒนา วิชาชีพครู เป็นลักษณะการรวมตัวกันทำงาน พัฒนาทักษะ และการเรียนรู้เพื่อปฏิบัติหน้าที่ครูเพื่อศิษย์บนพื้นฐานวัฒนธรรรมความสัมพันธ์แบบกัลยาณมิตร มีวิสัยทัศน์ คุณค่า เป้าหมายและภารกิจร่วมกัน เป็นการรวมตัวกันแลกเปลี่ยนเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง การแบ่งปันความคิดการพูดคุยวิพากษ์วิจารณ์อย่างมีเหตุผลทำให้การทำหน้าที่ครูเพื่อศิษย์เป็นการทำงานเป็นกลุ่มหรือเป็นทีมซึ่งอาจจะเป็นทีมในโรงเรียนเดียวกันหรือต่างโรงเรียนก็ได้  ทั้งนี้เป้าหมายของการดำเนินการชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพเป็นไป เพื่อการยกระดับประสิทธิภาพการจัดการเรียนรู้ที่จะเกิดผลต่อนักเรียนทุกคนเป็นสำคัญตามหลักการจัดการศึกษาตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พุทธศักราช 2545 ที่ระบุหลักการจัดการศึกษาว่า ผู้เรียนทุกคนสามารถเรียนรู้ และพัฒนาตนเองได้ต้องจัดการศึกษาที่พัฒนาผู้เรียนตามธรรมชาติและเต็มศักยภาพซึ่งครูและผู้มีหน้าที่จัดการศึกษาทุกคนต้องแสวงหาวิธีการและพัฒนาตนเองเพื่อตอบสนองต่อหลักการจัดการศึกษาดังกล่าว

ลักษณะสำคัญของชุมชนวิชาชีพ มีอย่างน้อย 8 ประการ (Hold ,2004) คือ

1) การแบ่งปันวิสัยทัศน์ และค่านิยม (Share Values and Vision) การทำงานร่วมกันของครูและบุคลากรทางการศึกษา มีความมุ่งมั่น ตั้งใจที่จะพัฒนาตนเองร่วมกันภายใต้ความร่วมมือระหว่างเพื่อน

2) การแบ่งปันความรับผิดชอบ (Collective Responsibility) ที่มีการดำเนินงานลักษณะที่เป็นชุมชน

3) การสืบเสาะสะท้อนความคิดอย่างมืออาชีพ (Reflective Professional Inquiry) เพื่อที่จะได้มุมมองการเรียนรู้ใหม่

4) ความร่วมมือ (Collaboration) ภายในชุมชนการเรียนรู้

5) กลุ่ม (Group) โดยการมีครูที่เป็นสมาชิกอย่างน้อย 4 – 8 คน

6) การยอมรับซึ่งกันและกัน (Mutual Trust) การให้การยอมรับความเห็นซึ่งกันและกันแบบถ้อยทีถ้อยอาศัย

7) การยอมรับนับถือ และการสนับสนุนซึ่งกันและกัน (Respect and Support Among Staff Members) การทำงานแบบให้เกียรติ ยอมรับนับถือ และสนับสนุนซึ่งกัน และกันในเชิงสร้างสรรค์ และ

8) ความเป็นสมาชิกทั้งตัวและหัวใจ (Inclusive Membership) การทุ่มเทของสมาชิก การสนับสนุน การแสดงภาวะผู้นำทางวิชาการร่วมกันในการทำงานเพื่อประโยชน์สูงสุดของลูกศิษย์

     ถึงแม้ว่านวัตกรรมการสร้างชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพ ทำให้เกิดประโยชน์ในหลายมิติด้วยกัน เช่น มิติด้านมาตรฐานการศึกษา (มาตรฐานการศึกษาระดับปฐมวัยและมาตรฐานการศึกษาระดับขั้นพื้นฐาน) มิติด้านคุณภาพของผู้เรียน มิติด้านบุคลากรในสถานศึกษา มิติด้านการเผยแพร่องค์ความรู้วิชาการในโรงเรียน รวมถึงมิติมาตรฐานด้านวิทยฐานะของครู ฯลฯ แต่ถึงกระนั้นการสร้างชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพให้ประสบความสำเร็จนั้น เป็นเรื่องยากทั้งนี้มีสาเหตุหลายประการด้วยกัน อาทิเช่น ครู ผู้บริหาร และบุคลากรทางการศึกษาที่เกี่ยวข้องไม่ทราบแนวคิดสำคัญที่เป็นฐานคิดในการสร้างชุมชนวิชาชีพหรือ มีมโนทัศน์ที่ความคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับชุมชนวิชาชีพรวมถึงการขาดประสบการณ์ดำเนินกิจกรรมของชุมชนการเรียนรู้ไม่ว่าจะเป็นการกำหนดเป้าหมายการพัฒนา (Goal) การออกแบบกลยุทธ์การเรียนรู้ (Learning Management Strategy) การร่วมกันสะท้อนคิดเพื่อการพัฒนากลยุทธ์การจัดการเรียนรู้ (Reflection for Development) การปฏิบัติการจัดกิจกรรมการเรียนรู้และสังเกตการณ์กระบวนการปฏิบัติจริง (Learning Activities and Observation) การสืบเสาะ สรุปผลการปฏิบัติเพื่อการพัฒนา (Debrief) การสรุปผลการเรียนรู้จากการปฏิบัติการนำสู่การวางแผนการจัดการเรียนรู้รอบใหม่ต่อไป (Next Step) การดำเนินการวงรอบใหม่ของการจัดกิจกรรมกลุ่มชุมชนการเรียนรู้ร่วมกันในวงรอบต่อไป เป็นต้น จากข้อมูลที่กล่าวมาข้างต้น สำนักการศึกษา เทศบาลนครนนทบุรีเล็งเห็นว่าการสร้างชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพเป็นนวัตกรรมที่ก่อให้เกิดคุณประโยชน์ต่อคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาที่จะเกิดขึ้นต่อนักเรียน ในสังกัดเทศบาลนครนนทบุรีมากมายมหาศาลทั้งในด้าน ผลสัมฤทธิ์ทางวิชาการของผู้เรียนคุณลักษณะพึงประสงค์ ของผู้เรียน การดำเนินงานพัฒนาวิชาการที่เน้นคุณภาพผู้เรียน รอบด้านตามมาตรฐานหลักสูตรสถานศึกษาและ ทุกกลุ่มเป้าหมาย กระบวนการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญการบริหารจัดการชั้นเรียนเชิงบวกมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และให้ข้อมูลป้อนกลับเพื่อปรับปรุง และพัฒนาการจัดการเรียนรู้รวมถึงการพัฒนาครูและบุคลากรให้มีความเชี่ยวชาญทางวิชาชีพ และการสร้างชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพเป็นการตอบสนองต่อนโยบายและแผนยุทธศาสตร์ทางด้านการศึกษาทุกระดับ ดังนั้น เพื่อให้การสร้างชุมชนวิชาชีพของโรงเรียนในสังกัดเทศบาลนครนนทบุรี ประสบความสำเร็จมีความเข้มแข็งและสามารถดำเนินการได้อย่างต่อเนื่องมีประสิทธิภาพ ฝ่ายวิชาการ สำนักการศึกษา จึงได้จัดโครงการพัฒนาการบริหารงานวิชาการ พนักงานครูเทศบาล บุคลากรทางการศึกษาเทศบาล และผู้ที่เกี่ยวข้อง “อบรมเชิงปฏิบัติการขับเคลื่อนชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพ (Professional Learning Community : PLC) ภายในสถานศึกษาสังกัดเทศบาลนครนนทบุรี” ผลจากการจัดโครงการฯครั้งนี้ จะถือได้ว่าเป็นการพัฒนาและเป็นการยกระดับความรู้ความสามารถของพนักงานครูเทศบาลผู้บริหาร บุคลากรทางการศึกษาเทศบาลและเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง รวมถึงการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา ในสังกัดเทศบาลนครนนทบุรีลำดับต่อไป

วัตถุประสงค์

เพื่อส่งเสริมให้พนักงานครูเทศบาล ผู้บริหาร บุคลากรทางการศึกษาเทศบาลและเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพ และส่งเสริมให้มีการสร้างชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพภายในสถานศึกษาสังกัดเทศบาลนครนนทบุรี

หัวข้อที่อบรม

การฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้เป็นการจัด “การฝึกอบรมประเภท ข” ตามระเบียบกระทรวง มหาดไทย ว่าด้วยค่าใช้จ่ายในการฝึกอบรม และการเข้ารับการฝึกอบรมของเจ้าหน้าที่ท้องถิ่น พ.ศ. 2557 ซึ่งเป็นการฝึกอบรมที่ผู้เข้ารับการฝึกอบรมเกินกึ่งหนึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ระดับ 1 ถึงระดับ 8 หรือตำแหน่งเทียบเท่ารูปแบบการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ เป็นการแบ่งกลุ่มฝึกภาคปฏิบัติและสัมมนา โดยมีวิทยากรประจำกลุ่ม ไม่เกินกลุ่มละ 2 คน มีหัวข้อในการอบรม ดังนี้

- ความหมายของชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพ (Professional Learning Community : PLC)

- ความสำคัญของชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพ

- แนวคิดสำคัญที่เป็นฐานคิดในการสร้างชุมชนวิชาชีพ

- องค์ประกอบและหลักการของชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพ

- การวางแผนดำเนินกิจกรรมของชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพ (การกำหนดเป้าหมายการพัฒนาการออกแบบกลยุทธ์การเรียนรู้ การร่วมกันสะท้อนคิดเพื่อการพัฒนากลยุทธ์การจัดการเรียนรู้ การปฏิบัติการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ และสังเกตการณ์กระบวนการปฏิบัติจริงการสืบเสาะสรุปผลการปฏิบัติเพื่อการพัฒนาการสรุปผลการเรียนรู้จากการปฏิบัติการนำสู่การวางแผนการจัดการเรียนรู้รอบใหม่ต่อไป การดำเนินการวงรอบใหม่ของการจัดกิจกรรมกลุ่มชุมชนการเรียนรู้ร่วมกันในวงรอบต่อไป)

- ปัจจัยการดำเนินงานสร้างชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพที่ประสบความสำเร็จ

ผลสรุปโครงการ

ผลการดำเนินโครงการบรรลุวัตถุประสงค์และเป้าหมายที่วางไว้ทุกประการ ทั้งเชิงปริมาณมีผู้เข้าร่วมโครงการฯ ไม่น้อยกว่าร้อยละ 90 และเชิงคุณภาพพนักงานครูเทศบาล ผู้บริหาร บุคลากรทางการศึกษาเทศบาล และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพ และมีชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพภายในสถานศึกษาสังกัดเทศบาลนครนนทบุรี