ศาลากลางจังหวัดนนทบุรีหลังเก่า (พิพิธภัณฑ์จังหวัดนนทบุรี)

ที่อยู่ ต.สวนใหญ่ อ.เมืองนนทบุรี จ.นนทบุรี 11000

       อาคารหลังนี้สร้างในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยกระทรวงยุติธรรม เมื่อปี พ.ศ. 2453 เดิมทีจุดประสงค์ให้เป็นโรงเรียนกฎหมาย แต่เนื่องจากยังไม่มีบุคลากร จึงได้ใช้เป็นที่ตั้งโรงเรียนราชวิทยาลัย ซึ่งได้เปิดสอนตั้งแต่ปี พ.ศ. 2454 – 2469 และได้ยุบโรงเรียนราชวิทยาลัย โดยโอนย้ายนักเรียนไปรวมกับโรงเรียมหาดเล็กกรุงเทพต่อมาได้รับพระราชทานนามใหม่จากรัชกาลที่ 7 ว่า “วชิราวุธวิทยาลัย” อาคารหลังนี้จึงได้ใช้เป็นศาลากลางจังหวัดนนทบุรี ระหว่างปี พ.ศ. 2471 – 2535 จากนั้นใช้เป็นที่ตั้งวิทยาลัยมหาดไทย จนถึงปี พ.ศ. 2551

            นับจากปี พ.ศ. 2552 เป็นต้นไป อาคารหลังนี้ได้รับการอนุรักษ์ และปรับปรุงให้เป็นที่ตั้งพิพิธภัณฑ์จังหวัดนนทบุรี อันเป็นแหล่งเรียนรู้เรื่องราวความเป็นมาของจังหวัดนนทบุรีอย่างครบถ้วน เพื่อสร้างความรู้ ความภาคภูมิใจ และความรักในท้องถิ่นให้แก่ชาวนนทบุรี โดยพิพิธภัณฑ์นี้เป็นแหล่งรวบรวม เก็บรักษา และจัดแสดงหลักฐานทางประวัติศาสตร์ตลอดจนมรดกทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาอันทรงคุณค่าของชาวนนทบุรี

         ลักษณะอาคาร สร้างด้วยไม้สัก เป็นสถาปัตยกรรมแบบตะวันตก ที่ประยุกต์ให้เข้ากับภูมิอากาศเขตร้อน หันหน้าออกสู่แม่น้ำเจ้าพระยาตัวอาคารมีเนื้อที่ 2 ไร่ 2 งาน 51 ตารางวา เป็นอาคาร 2 ชั้น ก่ออิฐถือปูน มี 7 หลัง วางผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ล้อมรอบลานกว้าง เชื่อมต่อด้วยระเบียงทางเดินทำด้วยไม้ที่ยื่นออกมารอบอาคารด้วยคุณค่าทางสถาปัตยกรรม และความสำคัญทางประวัติศาสตร์ กรมศิลปากรจึงขึ้นทะเบียนอาคารหลังนี้เป็นโบราณสถานในปี พ.ศ. 2524

            หลังคา : ทำเป็นทรงสูงมีที่ว่างใต้หลังคาเพื่อลดความร้อนจากแสงอาทิตย์โดยมีทั้งทรงปั้นหยา และทรงจั่ว

            กันสาด : ตรงด้านระเบียงทางเดินทำเป็นบานเกล็ดไม้ นอกจากจะช่วยป้องกันความร้อนจากแสงแดดแล้วยังทำให้อากาศร้อนจากตัวอาคารถ่ายเทออกไปได้ด้วย

            คันทวย : ทำด้วยไม้ รูปแบบเรขาคณิต ช่วยค้ำยันรับน้ำหนักกันสาดและเพิ่มความงดงามให้กับอาคาร

            ราวระเบียง : ทำด้วยไม้ เป็นลวดลายแบบตะวันตกที่นิยมในรัชกาลที่ 5 ช่วงบนเป็นกากบาทในช่องสี่เหลี่ยมแบบเรขาคณิต ช่วงล่างตกแต่งด้วยไม้ระแนงตั้งเว้นช่องว่างสลับกัน

            ประตู – หน้าต่าง และช่องระบายอากาศ : ประตูทำเป็นบานลูกฟัก ส่วนหน้าต่างเป็นบานเกล็ด ด้านบนของกรอบประตูหน้าต่างมีช่องระบายอากาศเป็นแผ่นไม้ฉลุลายแบบเรียบง่าย ถ่ายเทอากาศภายในห้อง

            บันได : สร้างไว้ด้านหลังของตัวอาคารยื่นออกไปนอกแนวระเบียงทางเดินมีหลังคาเอียงลาดขนานกับตัวบันได การวางบันไดอยู่นอกตัวอาคารแสดงถึงแนวคิดที่ได้รับมาจากสถาปัตยกรรมไทย

          ภายในอาคารจัดแสดงเรื่องราวที่น่าสนใจทางประวัติศาสตร์ ย้อนรอยอดีตเล่าเรื่องวันวานของจังหวัดนนทบุรี  แสดงให้เห็นถึงวิถีชีวิตและภูมิปัญญาชาวบ้าน รวมถึงงานวิจิตรศิลป์ชั้นเยี่ยม ประติมากรรมดินเผา และชมภาพอดีตในยุคทองของการค้าเครื่องปั้นดินเผาที่เกาะเกร็ดซึ่งกลับคืน ชีวิตด้วยเทคนิคพิเศษ

• แบ่งการจัดแสดงออกเป็น 8 ห้อง ได้แก่

ห้องที่ 1 โถงต้อนรับ

              รู้จักนนทบุรีวันนี้จากแผนที่ดาวเทียม และมองความเป็นไปของชีวิตประจำวันรอบศาลากลางจังหวัดหลังเก่าตั้งแต่เช้าถึง ค่ำจากวีดิทัศน์ รวมถึงคำขวัญ สัญลักษณ์ และต้นไม้ประจำจังหวัดนนทบุรี

ห้องที่ 2 ศาลากลางจังหวัดนนทบุรีหลังเก่า

              มองภาพรวมของอาคารจากหุ่นจำลอง ก่อนศึกษาองค์ประกอบสถาปัตยกรรม  แล้วแกะรอยความเปลี่ยนแปลงในช่วงร้อยปีที่ผ่านมาจากภาพถ่ายเก่าหายาก

ห้องที่ 3 ภาพอดีตนนทบุรี เมืองสวนผลไม้แห่งลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา

                        ย้อนอดีตผืนดินนนทบุรีนับแต่กำเนิดขึ้นจากแม่น้ำ จนกระทั่งกลายเป็นเมืองสวนผลไม้ลือชื่อ ชมฉากจำลองสวนผลไม้เมืองนนท์ในอดีต ดูวิธีการทำสวนที่มีเอกลักษณ์ไม่เหมือนใคร

ห้องที่ 4 วิจิตรศิลป์ถิ่นนนท์ /เกียรติยศแห่งนนทบุรี

                        เรียนรู้ศิลปวัฒนธรรมที่สำคัญของจังหวัดนนทบุรี ภาพจิตรกรรมฝาผนังชิ้นเยี่ยม และงานวิจิตรศิลป์ชั้นยอดของนนทบุรี  แล้วรู้จักกับบุคคลสำคัญชาวนนทบุรีที่มีผลงานดีเด่นระดับชาติ     

ห้องที่ 5 เครื่องปั้นดินเผา สัญลักษณ์แห่งนนทบุรี

                        ชมประติมากรรมดินเผาขนาดใหญ่รูปตราประจำจังหวัดนนทบุรี  สืบหาต้นกำเนิดและแกะรอยการเดินทางของ “ หม้อน้ำลายวิจิตร ” สัญลักษณ์ประจำจังหวัด ซึ่งมีที่มาจากแดนไกล

ห้องที่ 6  เครื่องปั้นดินเผาบ้านเกาะเกร็ด และบ้านบางตะนาวศรี

                          ชมความงามของหม้อน้ำลายวิจิตรแบบต่างๆ และศึกษารูปแบบอันหลากหลายของเครื่องปั้นดินเผานนทบุรีในอดีตจากแหล่งผลิต ใหญ่ 2 แห่ง    ซึ่งเคยผลิตสินค้าส่งขายทั่วประเทศ

ห้อง 7 ภูมิปัญญาการผลิตเครื่องปั้นดินเผาจังหวัดนนทบุรี

                      ชมหุ่นดินเผาแสดงขั้นตอนการผลิตเครื่องปั้นดินเผาตามวิธีการดั้งเดิมของบ้าน เกาะเกร็ดที่ไม่มีให้เห็นแล้ว และติดตามพัฒนาการที่เกิดขึ้นจนถึงปัจจุบัน

ห้อง 8  การค้าเครื่องปั้นดินเผานนทบุรีในอดีต

                       ชมภาพอดีตในยุคทองของการค้าเครื่องปั้นดินเผาที่เกาะเกร็ดซึ่งกลับคืนชีวิต ขึ้นใหม่ด้วยเทคนิคพิเศษ และตามรอยวิถีการค้าของพ่อค้าเรือโอ่ง

เปิดบริการทุกวันอังคาร ถึงวันอาทิตย์ ตั้งแต่เวลา 9.00-17.00 น. แต่เสาร์และอาทิตย์ เวลา 10.00-18.00 น. ติดต่อ 0-2589-0500 ต่อ 2216,2221