สำนักงานเทศบาลนครนนทบุรี

การผลิตเครื่องปั้นดินเผานนทบุรี

23

การผลิตเครื่องปั้นดินเผาของชาวมอญ 

          ใช้ดินเหนี่ยวขุดขึ้นมาตากแดดทิ้งไว้ระยะหนึ่ง แล้วนำมานวดและขึ้นรูปในโรงปั้นซึ่งเป็นโรงขนาดใหญ่ หลังคาสูง มุงจาก ชายคาลาดต่ำเกือบจรดพื้นดิน ด้านหน้าและด้านหลังปิดทึบ ภายในโรงปั้นแบ่งพื้นที่เป็น 3 ส่วน ส่วนกลางเป็นลานสำหรับนวดดินโดยใช้ควายย่ำ และเป็นที่เก็บดินที่ควายย่ำแล้วรวมเป็นกองใหญ่สำหรับใช้ปั้นตลอดปี ส่วนหน้าของโรงปั้นใกล้ประตูทางเข้าเป็นที่จัดเตรียมดินเพื่อใช้ในแต่ละวัน และเป็นที่ตั้งแป้นสำหรับขึ้นรูปและขัดแต่งเครื่องปั้น ส่วนหลังของโรงปั้นเป็นที่เก็บเครื่องปั้นที่ผ่านการขัดแต่งแล้ว เพื่อบ่มให้แห้งและรอนำไปเผาที่โรงเตาเผาซึ่งสร้างแยกไปต่างหาก

การย่ำดินด้วยควาย  

          ต้องใช้ควายย่ำเป็นเวลา 4-5 วัน โดยนำดินมาวางแผ่บนพื้นโรงปั้น ให้สูง 50 ซม. ใช้ควายย่ำวนไปมาบนกองดินให้ทั่ว และคอยพรมน้ำให้ดินนิ่มย่ำง่าย พร้อมทั้งโรยทรายผสมไปกับดินเพื่อไม่ให้ดินติดกับพื้นและเพิ่มความแกร่งให้เนื้อดินเมื่อนำไปปั้น

11
34

การเหยียบดิน

          เป็นการนำดินที่ควายย่ำมาเหยียบซ้ำด้วยแรงคน เพื่อให้ดินละเอียด และเหนียวขึ้น โดยพรมน้ำให้ชุ่มใช้เท้าเหยียบให้เข้ากัน เหยียบกลับไปกลับมา 2 – 3 ครั้ง เป็นหน้าที่ของลูกศิษย์เพื่อเตรียมดินให้อาจารย์ ดินที่เหยียบแล้วนี้พร้อมจะนำไปปั้นได้

การทำกลอนและลูกตาล 

          หลังจากเหยียบดินจนได้ที่แล้ว ก่อนนำไปขึ้นรูปต้องเตรียมดินให้เป็นท่อนยาว เรียกว่า “กลอน” โดยนำดินส่วนหนึ่งมาวางกับพื้นแล้วเหยียบให้เป็นแท่งสี่เหลี่ยมยาว จากนั้นยกขึ้นใช้ฝ่ามือทั้งสองคลึงให้เป็นท่อนกลมตามความยาวที่ต้องการ ขึ้นอยู่กับขนาดของสิ่งที่จะปั้น และต้องเตรียมดินก้อนกลมเรียกว่า “ลูกตาล” สำหรับทำส่วนก้น การทำลูกตาลใช้มือตบดินให้เป็นรูปก้อนกลม แล้วแต่งส่วนบนเหมือนจุกลูกตาล

55
77

การขึ้นรูปเครื่องปั้นขนาดเล็ก

          การขึ้นรูปเครื่องปั้นดินเผาเดิมใช้แป้นหมุนด้วยแรงคน ลูกศิษย์ทำหน้าที่หมุนแป้นให้กับอาจารย์  โดยการขึ้นรูปเครื่องปั้นขนาดเล็ก เช่น ครก กระปุก ลูกศิษย์จะยืนด้วยเท้าซ้ายใช้เท้าขวาถีบแป้นให้หมุน เรียกว่า “ถีบแป้น” ซึ่งจะเร่งให้แป้นหมุนเร็วได้ และขณะที่ยืนถีบแป้นลูกศิษย์มักจะทำกลอนหรือลูกตาลไปด้วยเป็นการใช้เวลาให้คุ้มค่า

การขึ้นรูปเครื่องปั้นดินเผาขนาดใหญ่ 

          เช่น โอ่ง ลูกศิษย์จะนั่งใช้มือหมุนแป้นช้าๆ เรียกว่า “ชักแป้น” บนแป้นต้องมีกระดานรองปั้นที่โรยทรายละเอียดไว้กันไม่ให้เครื่องปั้นติดกระดาน ช่างปั้นจะนำลูกตาลมาตบลงบนกระดานให้แบนเพื่อเป็นก้นโอ่ง แล้วนำกลอนมาขดขึ้นรูปเป็นตัวโอ่ง การปั้นโอ่งใหญ่ ต้องปั้นท่อนล่างก่อน เรียกว่า “พิมพ์” และผึ่งไว้ระยะหนึ่งจนกว่าดินจะแข็งพอรับน้ำหนักได้จึงปั้นท่อนบนต่อ เมื่อปั้นเสร็จก็ยกโอ่งออกจากแป้นพร้อมกระดานรองปั้น

32
22

การทำลวดลาย 

          การตกแต่งเครื่องปั้นประเภทหม้อน้ำลายวิจิตร จะทำหลังจากได้เก็บเครื่องปั้นที่ปั้นเสร็จแล้วไว้ระยะหนึ่ง เพื่อให้เนื้อดินไม่นิ่มหรือแข็งเกินไป ช่างปั้นจะบรรจงประดิษฐ์ลายด้วยวิธีต่างๆ เช่น สลักลายด้วยไม้สลัก ตัดดินและตกแต่งด้วยมีดปลายแหลมให้ลายเด่นชัด และใช้แม่พิมพ์กดประทับ สำหรับส่วนขารองนิยมฉลุลายโปร่ง เมื่อตกแต่งลายเสร็จแล้ว ปล่อยทิ้งไว้ให้เนื้อดินแข็งและขัดแต่งส่วนที่ไม่มีลายให้เป็นมันเงางามก่อนนำไปเผา

Element

Become a Member


Continue